Kroniek van Kalfort, 1880-1885


Op politiek vlak is de periode 1880-1885 belangrijk, ook in Puurs-Kalfort. De liberale regering had zich immers wat verkeken op de katholieke gezindheid van de Belgen, zodat in 1884 opnieuw een katholieke regering aan de macht kwam. Dit zou zo blijven tot aan Eerste Wereldoorlog. In de eerste helft van de jaren tachtig laait de partijstrijd dan ook nog hoog op.

Politiek

Na de katholieke verkiezingsoverwinning van 1884 werd Jan-Baptiste Verbelen uiteindelijk toch benoemd als burgemeester. De liberale regering had zijn benoeming jarenlang tegengehouden. Op maandag 30 juni 1884 werd een huldebetoging gehouden. Het nieuwsblad blokletterde: "Eindelijk is de uur der rechtveerdige herstelling daar! Zes jaar lang hebben de vrije burgers van Puers hunnen wil zien miskennen en hunne wettelijke rechten met de voeten trappen. Zij, ze willen Mr. Verbelen burgemeester en Hem alleen, Rolin, hij, en een hoop tirannen wilden niet! Maar olie komt boven! Rolin is weggeborsteld, Mr. Verbelen is burgemeester!"
Het nieuwsblad bracht triomfantelijk verslag uit van de volksbetoging ter ere van Verbelen.

"Neen! Nooit heeft men zo iets te Puers gezien. Van 's middags reeds biedt het dorp een feestelijk uitzicht, de vlag wappert op de toren, geen huis of 't is versierd met de nationale kleuren, bloemen, jaarschrift enz. Het grof geschut brandt onophoudend los, de laatste toebereidselen brengen ieder in beweging. Om 4 ure. 't Volk begint op 't Beggijnhof te troppelen. De leden der Harmonie, een bloemtuil op 't instrument, komen met hunnen standaard aan. Ginder in de Hoogstraat verschijnen de kinderen van Calfort en Puers met bloemen en kartels: Leve de Burgemeester! Leve de Vrijheid!... Leve 't Ministerie!... enz. Al wat benen heeft - om met 't volk te spreken - is op de loop; de herbergiers tappen - want de zon feest mede - de hoven worden van rode bloemen letterlijk geplunderd, alles juicht, alles leeft.
Plaats!.... daar is Calfort. Eere aan Calfort !.... Als één man zijn ze opgekomen, mannen en vrouwen; men wijst zich lieden aan van in de negentig jaren die nog eens "hun hert komen ophalen". Daar dondert weer 't kanon, de grote klok begint te luiden, de trommels roffelen, vooruit!
De Stoet. Vooraan twee vaderlandsche vlaggen, zinnebeeld van gansch de betoging. Honderden kinderen..... ene macht van bloemen... zij zelf bloemen, de lieve kleine!... De Harmonie al spelende volgt. Een dertigtal witgedoste maagdekens van Puers en Calfort, met prachtige bloemtuilen, wekken eenieders bewondering. Daar zijn de burgers, wier wil zoolang werd miskend, allen zonder uitzondering zijn ze er, ene onafzienbare rij waarboven de vlag van 1830, op 't gemeentehuis bewaard, zegevierend hare plooien ontrolt! De fanfaren-maatschappij van Calfort met haren sierlijke Standaard, doet de vrolijkste tonen weergalmen. Daarachter scharen zich zij aan zij werkvrouwen, dames, boerinnen, juffers met bloemen in de hand en op de borst, en als ene reusachtige slang kronkelt de menigte langs de aangeduide straten voort."

Er waren redevoeringen bij Verbelen thuis en op het gemeentehuis. Overal werd de loftrompet gestoken. Verbelen was zeer ontroerd door al deze blijken van genegenheid. Uit zijn uitgebreid dankwoord lichten we de volgende passages.

"Ik ben diep getroffen dat al wat ik hoor en zie en ik vraag mij af of de volbrenging mijner plichten mij dezer buitengewone uitdrukking van verkleefdheid waardig maakt. Ik zou niet aarzelen "neen" te antwoorden was het niet dat minister Rolin u zowel als mij miskend heeft en dat dus de herstelling u even als mij aanbelangt.
Laat mij toe, bij deze gelegenheid, ene blik te werpen in het verleden. Bij de kiezing van 1857 kwam ik in den raad zetelen en onophoudend werd mijn mandaat vernieuwd. Slechts één lid, de heer schepen Cloostermans, zetelt hier langer, sedert 10 oktober 1854. Ik kan niet nalaten dezes verdienstelijke loopbaan bekend te maken en het staatsbestuur te aanzoeken hem de verdiende beloning te willen toekennen.
Sedert dit tijdstip zijn in deze gemeente grote werken uitgeoefend. Steenwegen naar Oppuers, Hingene, Eyckevliet, Breendonck, en in de Statiestraat; gebouwen: vredegerecht, onderwijzerswoning, meisjesschool (Calfort), pastorijen van Puers en Calfort, gasthuis, voetpaden te Puers, verlichting der gemeente; inrichting der waag en meer andere werken van minder belang die mij ontsnappen.
En het was tegen ene raad die de belangen zijner gemeente zoo ieverig wist te verdedigen dat M. Rolin willekeurig en hatelijk te werk ging. Zulke onrechtveerdigheid kon niet voortduren. Gij hebt den willekeurigen minister overwonnen. Ja, M. Rolin is ellendig gevallen, hij is minister af, en uw dienaar is Burgemeester van Puers gebleven. (Bravo! Bravo!)"

Enkele maanden later gaf Jan-Baptiste Verbelen zijn ontslag als burgemeester. Op 17 oktober 1884 werd de benoeming van zijn zoon notaris Adolf Verbelen bekend gemaakt. Andermaal was het aanleiding tot een groot volksfeest.

Kermis

Vanzelfsprekend kreeg de grote kermis van Kalfort regelmatig aandacht in het Puurse nieuwsblad. We leren eruit dat de harmonie van Puurs regelmatig een concert gaf op de Kalfortse kermis. Er werd gedanst in "Het Hooghuis" bij J.-B. Verbrugghen en er werd een "schieting op de doelen" georganiseerd bij Modeste Van Ingelgem.

Op dinsdag 28 augustus 1883 vierden inwoners van Niel de 25ste verjaardag van hun bedevaart naar Kalfort. Naast de jaarlijkse offerande schonken zij Onze-Lieve-Vrouw een zilveren kruis, ter herinnering aan de hulp, die zij tijdens de pest in Niel hadden gekregen. De dag daarop werd een gelijkaardige plechtigheid gehouden voor de bedevaarders van Klein-Willebroek.

Criminaliteit

Eind negentiende eeuw was het niet al peis en vree in onze dorpen. Er werd wel eens gevochten en regelmatig gestolen, tot groot ongenoegen van de Puurse burgerij, die in haar zelfgenoegzaamheid niet wilde worden gestoord. Zo werd bijvoorbeeld in januari 1880 de 55-jarige metser Louis Dezager op de openbare weg door een kerel aangerand. Hij werd aan het hoofd geraakt met een stomp werktuig maar de twee wonden brachten hem niet in levensgevaar. Enkele maanden later ontstond er op 4 april een messengevecht tussen de 22-jarige boer August Robyns en een fabriekswerker uit Willebroek. Robyns werd erg gewond.

Het Nieuwsblad van het kanton Puurs veronderstelde dat het sluiten van de herbergen al veel zou oplossen en begreep niet waarom de mensen hier tegen waren. De redacteur jammerde: "Wanneer de policie des zondags hare ronde maakt om op het bepaald uur de herbergen te doen ontruimen, wordt er niets gehoord dan beknibbelingen over de uitvoering van dat artikel van het policiereglement, en niet zohaast is de policie enigszins toegevend op dit punt of er wordt misbruik van gemaakt. - Men zit laat, overlaat uit, men maakt ruzie, er wordt gevochten, zo als zondag laatst in Calfort weer, en als zulke feiten de policie met strengheid doen handelen, dan ligt men opnieuw te zagen en te malen, maar aan wie is dan de schuld? Ja, wie is de oorzaak, wie anders, vechters, ruziemakers, nachtridders dan gij... gij... gij!"

Ook een geval van diefstal in 1884 haalde de kolommen van het Nieuwsblad van Puurs: "Dat men overal en altijd dient oplettend te zijn, wanneer men in volksgedrang is, werd zondag nogmaals bewezen. In de kerk te Calfort, waar een grote toeloop van volk was, ter gelegenheid der zo vermaarde begankenis, werd ene vrouw van haren geldbeugel beroofd, inhoudende omtrent 100 frs. in verschillige munt. Bij ene andere vrouw had de diefegge de tesch uit haar kleed gesneden, edoch zij had zich misvat, want de portemonaie stak in de andere zijde van haar kleed. De zakkenrolster werd aangehouden, maar men vond op haar geen geld of enig verdacht voorwerp; zij werd dan ook in vrijheid gelaten. De ware plichtige heeft zich uit de handen van Moeder Themis weten te houden."

Personalia

Op 21 april 1881 overleed Auguste Nuten, schepen van Puurs. "Hij was een overtuigd katholiek die met belangloosheid de belangen zijner gemeente behertigde. Zijn afsterven wordt algemeen betreurd. Hij ruste in vrede."
Gerardus Saelmans, smid en winkelaar te Calfort, liet in 1881 bekend maken dat "zijnen winkel goed voorzien is van oude en nieuwe stoven, sterk en proper gemaakt, aan civielen prijs; alsook stalen rieken veirtanden aan 2 franks."

Hoofdonderwijzer August Huygens informeerde de lezers in 1883 dat hij de eed van gezworen landmeter had afgelegd.

Natuurrampen en branden

Op woensdag 22 maart 1882 barstte een groot onweer los over Puurs. In Kalfort sloeg de bliksem in. Het werkvolk van pachter De Laet was met een tweespan aan het ploegen, toen een bliksemstraal een van de paarden doodde en een andere voor de helft verlamde. Het werkvolk kwam er met de schrik vanaf.

Op zondag 10 februari 1884 ontstond er brand op de hoeve van Henri Vanachter. Onmiddellijk stond de schuur in lichterlaaie. Ook het woonhuis, waarvan het dak gedeeltelijk met stro bedekt was, ging in de vlammen op. Drie koeien en een varken konden worden gered. Een paard, een zeug en drie runderen stierven in de vlammen. De bijgenaamde "De kasser" verbrandde bij het redden van het varken zijn baard. Men schatte de schade op 15.000 frank.

Het parket onderzocht de oorzaak van de brand en kwam terecht bij dagloner Borms, een "dwaas", die bekende de schuur in brand te hebben gestoken. De verzekeringsmaatschappij "De Schelde" vereerde Jan De Block en veldwachter Frans De Schrijver met een medaillie voor moed en zelfopoffering.
Kalfortdorp

Nullamlacus dui ipsum conseque loborttis

Nullamlacus dui ipsum conseque loborttis non euisque morbi penas dapibulum orna. Urnaultrices quis curabitur phasellentesque.

Continue Reading »